|
Zdecydowana większość naszego pożywienia składa się z węglowodanów, które dzielą się na cukry proste, dwucukry i wielocukry. Węglowodany powinny dostarczać dorosłemu człowiekowi 55–60 proc. wartości energetycznej dziennej racji pokarmowej.
Wszystkie węglowodany zawierają atomy węgla, wodoru i tlenu, połączone ze sobą w różne konfiguracje. Układ atomów decyduje o tym, jak nazywamy dany węglowodan i jakie są jego właściwości. Podstawowe jednostki, z których zbudowane są węglowodany, to:
– tzw. cukry proste (m.in. fruktoza – cukier owocowy, glukoza – cukier gronowy, i galaktoza), występujące głównie w owocach i warzywach – są dość szybko przetwarzane w energię;
– oligosacharydy – czyli węglowodany złożone (m.in. sacharoza, maltoza, laktoza).
Sacharoza (cukier biały) składa się z glukozy i fruktozy. Laktoza (cukier mlekowy) zbudowana jest z glukozy i galaktozy – występuje w mleku. Maltoza znajduje się przede wszystkim w produktach słodowych (piwo) i zbudowana jest z dwóch cząstek glukozy;
– polisacharydy – czyli cukry złożone składające się z długich łańcuchów glukozy.
Podczas trawienia wszystkie węglowodany, poza błonnikiem, są rozkładane do cukrów prostych. Połączone w łańcuchy tworzą skrobię (występującą m.in. w nasionach, fasoli, a przede wszystkim w ziemniakach).
Błonnik (celuloza) to włókno roślinne, którego nie trawimy, a mimo to w tym procesie jest niezbędny, bo rozpęcznia treść pokarmową i wchłania substancje trujące, co sprzyja ich wydalaniu. Źródłem błonnika są kasze, otręby pszenne, pieczywo z tzw. pełnego przemiału, wśród warzyw najwięcej go w grochu, fasoli, soi i natce pietruszki, a z owoców w malinach, porzeczkach i agreście.
Błonnik pęcznieje w jelicie cienkim do postaci żelu, efektem czego jest wolniejsze wchłanianie cukru. W ten sposób pomaga utrzymać stały poziom cukru we krwi i obniżać poziom cholesterolu.
Przyswajanie cukru
Dostarczone do organizmu węglowodany powinny być strawione, czyli rozłożone na cukry proste, najczęściej glukozę, która jest dobrze przyswajalna przez organizm i zużywana jako paliwo dostarczające energię niezbędną podczas procesów metabolicznych. Część jej jest wchłaniana w jelicie cienkim i dostaje się do wątroby, skąd częściowo jest przekazywana do krwi. Tam jest wychwytywana i przekształcana w glikogen. W ten sposób wątroba staje się magazynem energetycznym organizmu. Jeżeli cukier dostanie się od razu do żołądka, natychmiast przeniknie on do krwi, podniesie poziom glukozy i niemal tak samo szybko doprowadzi do jego spadku i wysłania sygnału zapotrzebowania na kolejną dawkę węglowodanów. Nasza trzustka będzie musiała w tym czasie wyprodukować odpowiednią ilość insuliny, bo gdy jej zabraknie, glukoza będzie krążyć wraz z krwią, a komórki nie dostaną potrzebnej życiodajnej energii. Z czasem jednak zmuszona do takiego wysiłku trzustka może nie nadążyć z produkcją insuliny, ulec uszkodzeniu, co doprowadzi do powstania cukrzycy.
Cukier we krwi
Krew zawiera około 0,1 proc. glukozy i taka ilość cukru zaspokaja potrzeby energetyczne komórek naszego organizmu. Należy zadbać o regulację i stałą kontrolę stężenia cukru we krwi, co jest niezwykle istotne dla funkcjonowania mózgu, który nie magazynuje niezbędnego „paliwa”. Odpowiedzialne za to są wyspecjalizowane hormony, a najważniejszym z nich jest insulina. Dzięki nim organizm zachowuje równowagę pomiędzy glukozą zmagazynowaną a glukozą zawartą we krwi.
Wielocukry
Nieco inaczej wygląda sprawa z wielocukrami, czyli np. skrobią, znajdującą się np. w brązowym ryżu i w ziarnach zbóż. W procesie trawiennym zostają rozłożone na cukry proste, czyli glukozę, której część w procesie spalania zamieniona zostaje na energię. Glukoza jest prawie wyłącznym źródłem energii dla mózgu i mięśni; reszta w postaci glikogenu zmagazynowana jest w wątrobie i mięśniach.
Dorosły człowiek pracujący za biurkiem potrzebuje dziennie ok. 1800 kcal. Około 10 proc. z tych kalorii powinno pochodzić z węglowodanów. To zaledwie pięć łyżeczek białego cukru.
Weronika Pietrzyk
Sklep Poradnia.pl poleca
Ułatwia odchudzanie, wykorzystując naturalne własności składników białej fasoli (Phaseolus vulgaris). Obniża kaloryczność posiłków oraz ogranicza wchłanianie cukrów. Suplement diety.
Wysokowartościowe białko z alg. Uzupełnia niedobory żelaza oraz wspomaga detoksykację organizmu. Doskonałe uzupełnienie przy diecie redukcyjnej. Suplement diety.
Ułatwia i przyspiesza odchudzanie. Pomaga w utrzymaniu wagi ciała w normie. Zmniejsza apetyt. Spala tłuszcz. Przeciwdziała efektowi jo-jo. Suplement diety.
 |