|
Tiki – to określenie często używane w codziennym języku dla opisu różnych ruchów mimowolnych. Kojarzą się nam z nerwowym zachowaniem, nadpobudliwością, niezrównoważeniem emocjonalnym. Często błędnie nazywamy tym określeniem różnorakie ruchy mimowolne, niebędące tikami. I często nie uświadamiamy sobie ich „chorobowego” podłoża, przypisując je dziwaczności zachowania.
Pierwsze wzmianki dotyczące tików pochodzą z ksiąg starożytnych, ale systematyczny opis tików z całym bogatym zespołem towarzyszących im objawów dał w publikacji z 1885 roku francuski lekarz, uczeń słynnego paryskiego neurologa Charcota – George Gilles de la Tourette. Od jego nazwiska pochodzi nazwa choroby (choroba Gillesa de la Tourette, lub choroba Tourette’a).
Ta pierwsza publikacja zawierała opis 9 pacjentów, rozpoczynający się od przedstawienia (podawanego już zresztą przez Itarda w 1825 roku) przypadku markizy de Dampiere, cierpiącej na tiki całego ciała, którym towarzyszyło wydawanie różnorakich dźwięków i niekontrolowane wypowiadanie słów i zdań o treści obscenicznej. Ten krótki opis zawiera w zwięzłej formie całą istotę symptomatologii tego schorzenia.
W rzeczywistości jednak jest to schorzenie o bardzo szerokiej gamie objawów klinicznych, co może sprawiać trudności w jego rozpoznawaniu.
Co to są tiki?
Tiki to nawracające, nierytmiczne (to znaczy niepojawiające się z regularnością) stereotypowe (o podobnym u jednego chorego obrazie), krótkotrwałe, szybkie, czasami gwałtowne ruchy (tiki ruchowe) lub dźwięki produkowane przez strumień powietrza przechodzący przez nos, gardło, usta (tiki tzw. wokalne, dźwiękowe). Tiki są zwykle ruchami niecelowymi, nie służącymi wykonaniu konkretnego ruchu, czasami poprzedzone uczuciem przymusu wykonania, który ma rozładować pewne napięcie. W przeciwieństwie do innych ruchów mimowolnych (pląsawiczych, dystonicznych czy drżenia) nad tikami można zapanować, mimo że potrzeba ich wykonania jest nieodparta. Jednakże im większy wysiłek włożony jest w „zatrzymanie” tiku, tym większe napięcie wewnętrzne, prowadzące później i tak do wyładowania ruchowego.
Tiki mogą dotyczyć jednej wybranej części ciała (mówimy wtedy o tikach prostych). Przykładem takich ruchów są: grymasy śmiechu lub płaczu, mruganie oczami, marszczenie czoła, ruchy warg, wysuwanie języka, unoszenie brwi, unoszenie ramienia, odginanie głowy do tyłu, potrząsanie głową.
Tiki mogą być jednak uogólnione, dotyczyć różnych części lub całego ciała (tiki złożone). Mogą one sprawiać niekiedy wrażenie czynności celowych, ale ich powtarzanie się i stereotypowość świadczą o ich chorobowym podłożu. Przykładami tików złożonych mogą być: kopanie, podskakiwanie, dotykanie innych osób, zagryzanie warg, wąchanie ręki bądź innych osób, potrząsanie głową i ramionami, rzucanie całego ciała z nieartykułowanym okrzykiem.
Najwięcej jednak negatywnych emocji wśród otoczenia sprawiają tiki tzw. wokalne (lub tiki ruchowe z wokalizacją). Również tiki wokalne można podzielić na proste (sapanie, pochrząkiwanie, pogwizdywanie, cmokanie, wąchanie, głośne wydychanie powietrza, mruczenie itd.) oraz złożone, kiedy chory wypowiada w sposób przymusowy całe słowa lub zdania. Często ma to charakter tzw. koprolalii (wypowiadanie wulgarnych słów i zdań). Jeśli nie uświadomimy sobie, że u dziecka jest to wyraz choroby, możemy podejrzewać, że jest źle wychowane lub emocjonalnie niezrównoważone.
Wykonanie ruchu czy wypowiedzenie zdania przynosi choremu rodzaj ulgi, poczucie rozładowania napięcia. Niekiedy ruch ciała jest poprzedzony uczuciem pieczenia, palenia, napięcia mięśniowego, które rozładowuje się przez wykonanie tiku. Zjawisko to występuje u prawie 80 proc. pacjentów z tikami. Jeśli te doznania dotyczą określonej części ciała, mówimy nawet o tikach czuciowych.
Rozpoznanie tików utrudnia zmienność ich pojawiania się. Nasilanie się tików w stanach napięcia emocjonalnego, zdenerwowania, oczekiwania na wykonanie zadania jest prawie regułą i może być przez rodziców czy opiekunów tłumaczone „nerwowością” dziecka.
W obecnie przyjętych klasyfikacjach chorób wyróżnia się kilka podgrup zaburzeń tikowych: tiki przemijające, przewlekłe, nieokreślone. Nazwa zespołu (czy choroby) Gillesa de la Tourette zarezerwowana jest dla złożonych tików głosowych i ruchowych. Nie używamy jej zatem w przypadku występowania tików prostych (jednego powtarzającego się ruchu np. potrząsania głową). W określeniu tym zawiera się występowanie: licznych tików ruchowych i głosowych (wokalnych), występujących wielokrotnie w ciągu dnia, bez przerw (tzw. remisji), trwających dłużej niż rok i mających początek przed 18. rokiem życia.
Inne choroby, wymagające różnicowania z tikami
Tiki – jak już wspomniałem – należy odróżniać od innych ruchów mimowolnych np. pląsawiczych (ruchy mają tu charakter długotrwały, taneczny, płynny – najczęstszą przyczyną ich występowania jest choroba Huntingtona lub objaw uboczny stosowania leków z grupy tzw. neuroleptyków), dystonicznych (ruchy dłużej trwające lub wręcz utrwalone jak kurcz powiek, kręcz karku czy kurcz pisarski), połowiczego kurczu twarzy (dość szybkie niekiedy i przypominające tiki ruchy mięśni jednej połowy twarzy, powodujące zamykanie oka czy „ściąganie” mięśni policzka). Wreszcie napadowy charakter i krótkotrwałość ich występowania może nasuwać niekiedy podejrzenie napadów padaczkowych – szczególnie tzw. mioklonicznej ich postaci (mioklonie to także szybkie, krótkotrwałe, mimowolne i nie poddające się kontroli ruchy). Wreszcie należy pamiętać o dość częstym, a zadziwiająco rzadko rozpoznawanym schorzeniu (występującym głównie u dorosłych) – zespole niespokojnych nóg. W zespole tym obserwuje się ruchy kończyn dolnych, występujące szczególnie po położeniu się do łóżka. Ruchy te są spowodowane nieprzyjemnymi doznaniami (mrowienie, palenie) w kończynach dolnych. Poruszanie kończynami lub chodzenie przynosi ulgę.
Przebieg choroby
Tiki zazwyczaj rozpoczynają się około 7. roku życia (2–15 lat). W pierwszym okresie są zwykle proste, a potem zaczynają się uogólniać i powoli dołączają się do nich inne objawy jak np. wokalizacje. Ten okres zwykle trwa kilka miesięcy. U niektórych chorych nie dochodzi do wystąpienia takiego pełnego zespołu objawów i mogą pozostać u nich tylko tiki proste. Początek jest często nieuchwytny, zwykle nie związany z żadnym zdarzeniem. Jak wspomniano ogromną trudność w rozpoznawaniu tików powoduje ich zmienność (w czasie i obrazie) oraz bogaty zespół objawów towarzyszących (głównie zaburzeń zachowania – patrz dalej). Po burzliwym okresie początkowym obraz kliniczny tików stabilizuje się, a uważa się, że po 18. roku życia u około 50% pacjentów dochodzi do powolnego „wygaszania się” choroby. Jednak u pozostałych mogą one przetrwać, a nawet nasilić się w wieku dorosłym. W tym okresie także ich leczenie jest trudniejsze.
Sklep Poradnia.pl poleca
Tonizuje układ nerwowy, poprawia kondycję fizyczną, działa antyoksydacyjnie. Grzyb Ganoderma lucidum określany jest mianem grzybka nieśmiertelności i długowieczności. Suplement diety.
Pomaga spokojnie zasnąć i lepiej wypocząć w czasie snu. Ma działanie relaksujące, odpręża i regeneruje system nerwowy. Korzystnie wpływa na uspokojenie rytmu serca. Suplement diety.
Inozytol, zwany też witaminą B8, odpowiada w organizmie człowieka m.in. za prawidłowe funkcjonowanie neuroprzekaźników. Poprawia samopoczucie. Łagodzi skutki stresu. Działa odprężająco Suplement diety.
 |
Choroby 
Pokaż/ukryj komentarze
.
pozdrawiam
Pokaż/ukryj formularz komentarzy
